Schwanengesang (Svanasöngur)

Schwanengesang er safn sönglaga eftir Franz Schubert sem gefin voru út eftir hans dag. Ólíkt fyrri ljóðflokkum eins og Die schöne Müllerin og Winterreise eru ljóðin eftir tvö ljóðskáld, Ludwig Rellstab (1799 - 1860) og Heinrich Heine (1797 - 1856). Þótt ástin sé rauður þráður gegnum öll ljóðin eru ljóð Heine öllu myrkari og dekkri í anda.

Nafngiftin kom frá útgefandanum, sem hefur viljað kynna flokkinn sem svanasöng Schuberts í tónlistinni. Upprunalega hugmynd Schuberts var að semja tvo lagaflokka, einn við ljóð Rellstab og annan við ljóð Heine. Eftir dauða tónskáldsins tók bróðir hans lögin og setti þau saman í einn flokk.

Lögin eru í upprunalegri röð tónskáldsins:
Eftir Ludwig Rellstab:

Liebesbotschaft - Ástarboð, söngvarinn biður lækinn að koma skilaboðum til sinnar heittelskuðu!)

Kriegers Ahnung - Hugrenning hermanns, hermaður í búðum sínum reynir að sofna, syngur um hve mikið hann saknar elskunnar sinnar.

Frühlingssehnsucht - Þrá að vori, söngvarinn er umlukinn náttúrufegurð en finnur fyrir depurð og ófullnægju þar til hans heittelskaða getur „frelsað vorið í brjósti honum“

Ständchen - Serenaða, ungur maður syngur til stúlku, um tungsljós og söng næturgalans.

Aufenthalt -Áningarstaður, söngvarinn segir frá flæðandi tárum, sársáuka og hjartslætti en ástæðurnar eru ekki ljósar, og hann líkir tilfinningum sínum við ánna, frumskóginn, og fjöllin í kringum hann

In der Ferne -Í fjarlægð, söngvarinn flýr að heiman nauðugur (eða frá lífinu?) í hjartasorg; hann biður svalan andvarann og sólargeislana að skila kveðju til þeirrar sem særði hjarta hans.

Abschied - Kveðja. Söngvarinn kveður, glaðlega en af festu, bæinn þar sem hann var eitt sinn hamingjusamur, en sem hann verður nú að yfirgefa

Eftir Heinrich Heine:
Der Atlas - Söngvarinn, sem hefur óskað sér eilífrar sælu eða eilífs volæðis, hefur nú hið síðara, og kennir sér um hina þungu sorg, og hann verður að bera alla heimsins sorgir.

Ihr Bild - Mynd hennar, söngvarinn segir sinni heittelskuðu hvernig hann dreymdi (dagdraumar?) að mynd hennar hefði brosað við honum og fellt tár, en ó, hann hefur týnt henni.

Das Fischermädchen -Hafmeyjan, hér reynir söngvarinn að tæla hafmeynna til fylgilags, og segir sál sína djúpa sem sjóinn!

Die Stadt -Borgin, söngvarinn er í bát, borgin birtist sem í mistri, þar tapaði þeirri sem hann elskaði heitast.

Am Meer - Við hafið, söngvarinn segir frá hvernig hann og hans heittelskaða hittust í þögn við hafið, og hún grét, síðan þá hefur þráin nagað hann innan, hún hefur eitrað fyrir honum með tárum sínum.

Der Doppelgänger -Tvífarinn, söngvarinn horfir á húsið þar sem elskan hans átti einu sinni heima og sér í hryllingi einhverja þjáða veru standa fyrir utan húsið, það virðist enginn annar en hann sjálfur, altekinn liðnum sársauka.

Síðasta sönglagið, Taubenpost, er við ljóð eftir Johann Gabriel Seidl og er oftast notað sem lokalag Schwanengesang. Rannsóknir hafa leitt í ljós að Schubert hafði ekki hugsað sér það þannig. Útgefandinn bætti því við í fyrstu útgáfu söngvanna eftir hans dag. Enda þótt lagið geti ekki talist vera hluti lagaflokksins, er talið að það sé síðasta sönglag Schuberts. Það virkar líka vel þar sem það losar með léttleik sínum áheyrendur úr viðjum hinnar dökku veraldar Heine.

(KÖK, heimild m.a. Wikipedia)

Til baka á aðalsíðu