Sæunn: Hugleiðingar um efnisskrána

Það er varla hægt að segja efnisskrá kvöldsins fylgi neinum sérstökum þræði eða stefnu. Þó að frönsk eða tékknesk verk séu í meirihluta, þá eru þetta fyrst og fremst verk sem ég hef gaman af að hlusta á og eru meðal minna uppáhaldsverka fyrir selló og píanó.

Við byrjum á nýklassískri sónötu eftir Claude Debussy sem sumir tónlistarfræðingar telja að byggist á sögunni af trúðnum Pierrot, sem á uppruna í ítölsku 16. aldar leikhúsi, Commedia dell´Arte. Hann er saklaust fífl sem verður ástfangin af tunglinu og er hann reynir að öðlast ást þess lendir hann í ýmsum ævintýrum. Samt sem áður er verkið skrifað í klassísku sónötuformi.

Næst á dagskrá er sónata eftir Beethoven op. 69, sú þriðja af fimm. Fyrstu tvær eru op. 5, og er yfirskrift þeirra sónötur fyrir píanó með selló undirleik, en tvær síðustu eru op.102 og nefndar sónötur fyrir selló og píanó. Sónatan sem við spilum stendur því stök í miðjunni og er í rauninni fyrsta verk tónlistarsögunnar þar sem sellóröddin er jafngild píanóröddinni. Þetta kemur greinilega fram strax í byrjun, þar sem sellóið spilar fyrsta stefið eitt síns liðs.

Innblásturinn fyrir Pohadka eða Ævintýri, fékk Leos Janacek úr ljóðinu "Sagan af Bendvei keisara" eftir Vasily Zhukovsky, sem aftur byggir á eldri þjóðsögum, í þetta sinn rússneskum. Það fjallar um baráttu ungs prins við vald undirheima, hetjudáðir, töfra og auðvitað ástir prinsessunnar. Verkið er í þremur köflum sem voru upphaflega hugsaðir sem byrjun á stærra verki, sem Janacek kláraði aldrei. Þetta eru því þrjú frekar stutt tónaljóð sem lýsa viðburðum eða bregða upp ákveðnum svipmyndum, fremur en hefðbundin sónata með ákveðinni framvindu stefja.

Þá kemur fræg sónata eftir Cesar Franck, upphaflega skrifuð fyrir fiðlu og píanó en margir af sellósnillingum 20. aldarinnar hafa umskrifað hana fyrir selló og piano og er hér flutt útgáfa eftir Leonard Rose. Eitt af því merkilega við þessa sónötu er að aðalstefin í öllum köflunum eru unnin út frá sama frummótífinu og mynda því samhæfða heild. En án nokkurar fræðilegrar vitneskju er verkið samt mjög grípandi, og hljómræn framvinda hárómanstísk og dramatísk.

Stefið "Dal tuo stellato soglio", úr óperunni Móses í Egyptalandi, eftir Gioacchino Rossini er trúlega frægast fyrir að Paganini skrifaði um þau Tilbrigði á G streng. Sagan segir að hann hafi skrifað þau í fangelsi eftir að allir strengirnir á fiðlunni hans, nema G, höfðu slitnað. Martinu samdi tilbrigði við sama stef fyrir selló með öllum fjórum strengjum, þar sem tónsmíðin er nútímalegri og skemmtilega hljómsett.

Til baka á aðalsíðu